Nobel Almayan ve Almadığını Duyunca Şaşırdığımız Yazarlar

Dünyada edebiyatın zirvesine ulaşmış, eserleri nesiller boyunca okunmuş yazarlar vardır. Bazıları Nobel Edebiyat Ödülü’ne layık görülmemiştir; bu durum duyulduğunda okurlar “nasıl olur da almadı?” diye şaşırır.

Nobel Edebiyat Ödülü, Alfred Nobel’in vasiyetiyle 1901’den beri verilmektedir. Ancak ödülün seçim kriterleri ve siyasi tercihleri nedeniyle pek çok büyük yazar bu ödülden mahrum kalmıştır.

Kitap ve hokka

Nobel Öncesi Ölen Yazarlar (Ödül verilseydi alabilirlerdi)

Jane Austen (1775–1817) – “Gurur ve Önyargı”, “Emma” gibi eserleriyle İngiliz edebiyatının temel taşlarından; Nobel dönemi başlamadan vefat etmiş olmasına rağmen etkisi evrenseldir.
Charles Dickens (1812–1870) – “Oliver Twist”, “İki Şehrin Hikayesi” gibi eserleriyle edebiyat tarihine yön vermiştir; Nobel dönemi başlamadan vefat etti.
Leo Tolstoy (1828–1910) – “Savaş ve Barış”, “Anna Karenina” gibi evrensel eserleriyle Nobel ödülüne layık görülmüş olabilirdi.
Fyodor Dostoyevski (1821–1881) – “Suç ve Ceza”, “Karamazov Kardeşler” ile insan ruhunu derinlemesine işleyen bir yazar; Nobel dönemi başlamadan vefat etti.
Mark Twain (1835–1910) – Amerikan edebiyatının en önemli isimlerinden; Nobel verilmeye başlasa muhtemelen aday olurdu.
Herman Melville (1819–1891) – “Moby Dick” ile Amerikan edebiyatının klasikleri arasında.
Emily Brontë (1818–1848) – “Uğultulu Tepeler” ile İngiliz edebiyatının ikonik isimlerinden.
Victor Hugo (1802–1885) – “Sefiller”, “Notre-Dame’ın Kamburu” ile Fransız edebiyatının devlerinden.
Nathaniel Hawthorne (1804–1864) – “Scarlet Letter” ile Amerikan klasiği.
Oscar Wilde (1854–1900) – “Dorian Gray’in Portresi”, tiyatro ve denemeleriyle tanınır.

Ödül alamayan yazar

Nobel Dönemi Yaşayıp Ödül Almayan Yazarlar

Antoine de Saint-Exupéry (1900–1944) – “Küçük Prens”in yazarı; evrensel bir klasik bırakmış olmasına rağmen Nobel’den mahrum kaldı.
J.K. Rowling (1965–…) – Harry Potter serisiyle dünya çapında milyonlarca okuru büyüledi; Nobel almadı.
José Mauro de Vasconcelos (1920–1984) – “Şeker Portakalı” ile çocuk ve yetişkin edebiyatına dokundu, Nobel almadı.
Cengiz Aytmatov (1928–2008) – “Cemile”, “Gün Olur Asra Bedel” gibi eserleri Nobel’den mahrum kaldı.
Amin Maalouf (1949–…) – Tarih ve kimlik temalı romanları Nobel ödülüne layık görülmedi.
George Orwell (1903–1950) – “1984” ve “Hayvan Çiftliği” ile politik edebiyatın mihenk taşlarından biri, Nobel’den uzak kaldı.
Haruki Murakami (1949–…) – Çağdaş edebiyatın en popüler isimlerinden biri; Nobel almamış olması şaşırtıcıdır.
Marcel Proust (1871–1922) – “Kayıp Zamanın İzinde” serisiyle edebiyat tarihine damga vurdu ama ödül yok.
James Joyce (1882–1941) – Modernizmin öncüsü, “Ulysses” ile edebiyatı devrimleştirdi; Nobel’i kazanamadı.
Chinua Achebe (1930–2013) – “Things Fall Apart” ile Afrika edebiyatını dünyaya tanıtmış olmasına rağmen ödüle layık görülmedi.
Margaret Atwood (1939–…) – “Damızlık Kızın Öyküsü” ve diğer eserleriyle feminist ve distopik edebiyatın önde gelen isimlerinden biri; Nobel almadı.
Toni Morrison (1931–2019) – Eserleriyle Amerikan edebiyatında büyük etki yarattı; Nobel kazanamadı.
Vladimir Nabokov (1899–1977) – “Lolita” ve diğer eserleriyle modern edebiyatın ikonik ismi.
Salman Rushdie (1947–…) – Çağdaş roman ve tarihsel kurguda önemli bir isim.
Marguerite Yourcenar (1903–1987) – Tarih romanları ve edebiyat katkısı Nobel almaya değerdir.

Daktilo ve yazı

Türk Edebiyatının Nobel Almayan İkonları

Yaşar Kemal (1923–2015) – “İnce Memed” ve diğer eserleriyle köylünün, doğanın ve adaletin sesini evrensel düzeye taşıdı, Nobel’i kazanamadı.
Reşat Nuri Güntekin (1889–1956) – “Çalıkuşu” ve diğer eserleriyle Türk edebiyatının klasiklerinden biri; Nobel’i alamadı.
Kemal Tahir (1910–1973) – Toplumsal ve tarihsel romanlarıyla tanınan büyük Türk yazarı; Nobel’den mahrum kaldı.
Ahmet Hamdi Tanpınar (1901–1962) – “Huzur” ve diğer eserleriyle modern Türk edebiyatının öncülerinden biri; Nobel almamış olması şaşırtıcıdır.
Halide Edib Adıvar (1884–1964) – Milli Mücadele ve roman eserleri Nobel için düşünülebilir.
Sabahattin Ali (1907–1948) – “Kürk Mantolu Madonna” ve diğer eserleriyle evrensel değeri var.
Orhan Kemal (1914–1970) – Toplumsal romanları Nobel dönemi içinde değerlendirilebilir.

Sonuç

Görüldüğü gibi, Nobel Edebiyat Ödülü prestijli bir ödül olsa da, edebiyatın gerçek ölçüsü okuyucuların takdiridir. Bu yazarlar Nobel almasa da eserleriyle tarihe geçmiş, okurların kalbinde ölümsüzleşmişlerdir. Nobel ödülü bir tanınırlık göstergesi olsa da, edebiyatın asıl gücü, duyguları harekete geçirme ve düşünceyi değiştirme yeteneğinde saklıdır. Nobel öncesi ölen yazarlar için “keşke o zaman verilebilseydi” diye düşünebiliriz; Nobel dönemi yaşayanlar ise hâlâ bu prestijli ödüle layık görülmedi. Edebiyatın etkisi, ödüllerden bağımsız olarak okurun ve zamanın takdirinde gizlidir.

Blogumda yer alan kitaplarla ilgili diğer yazı ve okuma listelerine de göz atabilirsiniz:

Mitoloji Okumalarına Nereden Başlanır?

Mitoloji Okurken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kalimba Nedir? Kökeni, Kullanımı ve Nota Okuma Rehberi

İnsan, Hayvan ve Hikaye Arasında: Edebiyatta Hayvan Merkezli Anlatılar

Dünyanın 7 Harikası: Tarih, Kültür ve Coğrafyanın Buluştuğu Miras

Distopya: Geleceğin Değil, Bugünün İfşası

Sitede kullanılan görseller tanıtım ve bilgilendirme amaçlıdır. Telif hakkı ihlali olduğunu düşündüğünüz bir içerik için iletişime geçebilirsiniz.