Bir Kitabı Okurken Not Tutmanın 5 Etkili Yolu
 |
| Not tutan kedi |
Kitap okurken not almak kimi okur için doğal bir alışkanlık, kimi içinse okuma keyfini bozan bir zorunluluk gibi görünür. Oysa doğru yöntemle tutulan notlar, kitabı parçalamaz; tam tersine okurla metin arasında daha güçlü bir bağ kurar. Not almak, kitabı “çalışmak” anlamına gelmez. Daha çok, okuduklarının sende bıraktığı izleri görünür kılmanın bir yoludur.
Bu yazıda, kitabı yarıda bırakmadan, okuma akışını bozmadan ve sürdürülebilir biçimde uygulanabilecek 5 etkili not tutma yolunu ele alıyorum.
1. Kenar Notlarıyla Düşünceyi Yakalamak
En klasik ama en işlevsel yöntemlerden biri, kitabın kenar boşluklarına kısa notlar almaktır. Bu notlar uzun olmak zorunda değildir. Hatta çoğu zaman bir kelime, bir soru işareti ya da küçük bir ünlem yeterlidir.
Kenar notları şunlar için idealdir:
Metinde seni durduran bir fikir
Katılmadığın bir cümle
“Buna sonra dönmeliyim” hissi
Metnin sende uyandırdığı ilk çağrışım
Buradaki amaç, metni yorumlamak değil; ilk tepkiyi yakalamaktır. Çünkü okuma bittikten sonra bu ilk tepkiler çoğu zaman silinir. Kenar notları, kitabı ikinci kez eline aldığında seni o ana geri götürür.
Eğer kitabın üzerine yazmak istemiyorsan, aynı işlevi küçük yapışkan notlarla da sağlayabilirsin.
 |
| Hemen harekete geçin |
2. Altını Çizmek Yerine Seçerek İşaretlemek
Altını çizmek yaygın bir alışkanlık ama kontrolsüz yapıldığında metni görünmez hâle getirir. Neredeyse her cümlesi çizilmiş bir kitap, tekrar bakıldığında hiçbir şey söylemez.
Bu yüzden altını çizmek yerine seçerek işaretleme daha etkilidir.
Kendine şu soruyu sorabilirsin:
“Bu cümle, kitabı bir daha elime aldığımda bana ne hatırlatır?”
Eğer cevap yoksa, o cümleyi işaretlemeye gerek yoktur. Bir bölümde en fazla 1–2 cümleyi vurgulamak, notların ayırt edici olmasını sağlar.
İpucu:
Farklı işaretler kullanabilirsin.
Örneğin:
- Yıldız (*) → Ana fikir,
- Ünlem (!) → Çarpıcı düşünce,
- Soru işareti (?) → Katılmadığın ya da düşündüren yer.
Bu görsel sistem, kitabı tekrar karıştırırken ciddi zaman kazandırır.
 |
| Not tutmak |
3. Bölüm Sonu Mini Özetler
Her bölümün sonunda 2–3 cümlelik mini özetler almak, özellikle kurgu dışı kitaplarda çok işe yarar. Bu özetler akademik olmak zorunda değildir. Aksine, kendi cümlelerinle yazıldığında anlam kazanır.
Örneğin:
Bu bölüm bana ne söyledi?
Yazar neyi savunuyor?
Bu bölümden aklımda kalan tek şey ne?
Bu yöntemin en güçlü yanı şudur:
Kitabı bitirdikten sonra uzun notlara dönmek zorunda kalmadan, sadece bu mini özetleri okuyarak tüm kitabı zihninde canlandırabilirsin.
Defter, telefon notları ya da kitabın arka boş sayfaları bu iş için uygundur.
4. Okuma Günlüğü Tutmak
Okuma günlüğü, kitap içi notlardan farklıdır. Metnin ne söylediğinden çok, senin ne düşündüğünü kaydeder. Bu günlük, kitapla arandaki kişisel ilişkiyi belgeleyen bir alan gibidir.
Okuma günlüğünde şunlara yer verebilirsin:
Kitabı okurken ruh hâlin
Hangi bölümde zorlandığın
Neden devam etmek istediğin ya da bırakmak istediğin
Kitabın hayatındaki bir düşünceyle nasıl kesiştiği
Bu notlar ilk bakışta “fazla kişisel” gibi görünse de, zamanla en değerli kayıtlar hâline gelir. Aylar sonra aynı yazara döndüğünde, neden seni etkilediğini hatırlatan şey genellikle bu kişisel notlar olur.
.jpg) |
| Not tutan asker |
5. Alıntı Defteri ya da Dijital Arşiv
Bazı cümleler vardır, sadece çizmek yetmez. Onları bir yerde toplamak istersin. Bunun için ayrı bir alıntı defteri ya da dijital bir arşiv oluşturabilirsin.
Bu yöntemi etkili kılan şey, alıntının yanına küçük bir not eklemektir:
Bu cümle neden önemli?
Hangi düşünceyi çağrıştırıyor?
Hangi kitapla konuşuyor?
Sadece alıntıları biriktirmek, zamanla anlamını yitirir. Ama küçük bağlam notları eklendiğinde, o alıntılar senin okuma haritanın parçası hâline gelir.
Not Tutmak Kitabı Bölmez, Derinleştirir
Not tutmak, okuma hızını düşürmek zorunda değildir. Aksine, dikkatini dağıtan düşünceleri kağıda ya da ekrana bıraktığında metne daha net dönebilirsin.
En önemli nokta şudur:
Her kitap için aynı yöntemi kullanmak zorunda değilsin.
Bazı kitaplar sadece okunur, bazılarıyla konuşulur, bazılarıysa iz bırakır. Not tutma biçimin de buna göre değişebilir.
Mükemmel notlar almak değil; okuduklarınla bağ kurmak asıl amaçtır.
İlgili Yazılar:
- 100 Temel Eser: Okumak İçin Bir Liste mi, Yol mu?
- Minik Okurlar İçin Büyük Kitaplar
- Martı Yayınları World Romance Classics Serisi
- Mitoloji Okumalarına Nereden Başlanır?
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Yorumunuz için teşekkür ederim. En kısa sürede dönüt verilecek.